مدرسه ایرانیان استانبول؛ روایتی از یک میراث تاریخی که به دانشگاه تهران پیوند خورده است
بررسی سوابق تاریخی نشان می‌دهد که املاکی در این محدوده، از گذشته‌های دور با فعالیت‌های ایرانیان در استانبول مرتبط بوده‌اند. در دوره‌های مختلف، این املاک و بناها کارکردهای گوناگونی داشته‌اند تا آنکه ساختمان مورد بحث، در ادامه این روند تاریخی، به مدرسه ایرانیان استانبول اختصاص می‌یابد و به یکی از مراکز مهم آموزش فرزندان ایرانی در این شهر تبدیل می‌شود.
اما آنچه این روایت را برای امروز دانشگاه تهران اهمیت‌آفرین کرده، به موضوع مالکیت و وضعیت حقوقی این بنا بازمی‌گردد.
بر اساس سوابق و مستندات مورد بررسی، مالکیت مدرسه ایرانیان استانبول در سال ۱۳۲۲ شمسی به نام دانشگاه تهران ثبت شده است. همچنین در برخی اسناد و مکاتبات تاریخی، اشاراتی به ارتباط، انتقال یا واگذاری این بنا به دانشگاه تهران وجود دارد. همین موضوع، پرسش مهمی را پیش روی پژوهشگران و مدیران دانشگاه قرار می‌دهد: زنجیره مالکیت این بنا دقیقاً چگونه شکل گرفته و اسناد موجود درباره جایگاه حقوقی و ثبتی آن چه تصویری ارائه می‌کنند؟
از همین نقطه، بررسی این پرونده از یک موضوع صرفاً ثبتی یا ملکی فراتر می‌رود و به عرصه تاریخ نهادی و حافظه فرهنگی دانشگاه تهران وارد می‌شود.
اهمیت موضوع زمانی بیشتر آشکار می‌شود که بدانیم در طول دهه‌های گذشته، موضوع مالکیت و پشتوانه حقوقی مدرسه ایرانیان استانبول، در مکاتبات و پیگیری‌های مختلف مورد توجه قرار گرفته است. در همین چارچوب، بخشی از اسناد، مدارک و مستندات تاریخی مرتبط با سوابق مدرسه و ارتباط آن با دانشگاه تهران شناسایی شده و برای بررسی دقیق‌تر گردآوری شده است.
با توجه به اهمیت تاریخی و حقوقی این بنا، دوازدهمین جلسه کمیسیون املاک و موقوفات دانشگاه تهران نیز این موضوع را مورد توجه قرار داد. پس از نمایش کلیپ «روایت تاریخی مدرسه ایرانیان استانبول؛ میراثی که به دانشگاه تهران پیوند خورده است»، مقرر شد تحقیقات و بررسی‌های گسترده‌تری برای شناسایی، گردآوری و بررسی اسناد، مکاتبات، مصوبات و مدارک تاریخی مرتبط با سوابق مالکیت، انتقال یا واگذاری ملک انجام شود؛ همچنین جست‌وجو در آرشیوها و مجموعه اسناد تاریخی دانشگاه تهران و سایر مراجع مرتبط، با هدف دستیابی به مستندات معتبر و فراهم‌سازی زمینه پیگیری‌های حقوقی و ثبتی بعدی، در دستور کار قرار گیرد.
در ادامه این مسیر، با توجه به جایگاه و سوابق علمی و اجرایی افراد صاحب‌نظر در این حوزه، پیشنهاد برگزاری نشستی با حضور دکتر حسین عبدی، مسئول سابق مدرسه ایرانیان استانبول و دکتر حسن حضرتی، دانشیار گروه تاریخ دانشگاه تهران و مؤلف کتاب «تاریخ سندی مدرسه ایرانیان استانبول» مطرح شده است تا ابعاد تاریخی، مستنداتی و مالکیتی موضوع با دقت بیشتری مورد بررسی و هم‌اندیشی قرار گیرد.
امروز، آنچه در برابر دانشگاه تهران قرار دارد، صرفاً یک پرونده ملکی نیست؛ بلکه تلاشی برای بازخوانی یک بخش از تاریخ حضور فرهنگی ایران در خارج از کشور و نسبت آن با یکی از مهم‌ترین نهادهای علمی کشور است.
شاید در میان اسناد، آرشیوها و مکاتباتی که طی دهه‌ها گردآوری شده‌اند، مدارکی وجود داشته باشد که بتواند تصویر کامل‌تری از مسیر مالکیت و وضعیت حقوقی این بنا ارائه کند. از همین رو، جست‌وجوی اسناد و بررسی مستندات موجود، گامی برای روشن‌تر شدن گذشته و فراهم کردن زمینه تصمیم‌گیری درباره آینده این بنای تاریخی است.
مدرسه ایرانیان استانبول، بخشی از یک روایت تاریخی است؛ روایتی که یک سوی آن به حضور ایرانیان در استانبول و سوی دیگر آن، به دانشگاه تهران و میراث تاریخی آن پیوند می‌خورد.
در ادامه، ویدئوی «روایت تاریخی مدرسه ایرانیان استانبول؛ میراثی که به دانشگاه تهران پیوند خورده است» و مستندات مرتبط با این موضوع، برای مطالعه و آگاهی بیشتر در دسترس قرار گرفته است.
نظر شما :