موقوفه مرحوم استاد علی اسفرجانی

مرحوم استاد علی اسفرجانی مورد وقف: ‏- - - - - آدرس: - - - - -

هنرمند میناتور، تذهیب و سوخت معرق استاد علی اسفرجانی هنرمند برجسته و چیره‌دست هنرهای ملی و سنتی ایران، از مینیاتور و تذهب گرفته تا هنر سوخت و معرق، به سال ۱۲۹۹ ش، در پایتخت همیشه ماندگار هنر ایران زمین، اصفهان چشم به جهان هستی گشود. پدرش شادروان اسدالله اسفرجانی مردی صاحب اندیشه؛ هنرور و از مقامات ارشد مالیه در اصفهان و مردی مؤمن و معتقد به مبانی عالیه اسلام بود مادر او نیز زنی پاک‌سرشت و از تبار سادات بشمار می‌رفت. استاد اسفرجانی چگونگی ورود خود به دنیای هنر را اینگونه توصیف می‌کند. در مرداد سال ۱۳۱۳ به باغ همیشه بهار مدرسه صنایع قدیمه راه یافته است. آن روزها مدرسه صنایع قدیمه که از سال ۱۳۰۹ به همت و پایمردی شادروان حسین طاهرزاده بهزاد تأسیس شده بود، تنها کانون رسمی آموزش هنرهای ملی ایران بود که با هدف تجدید حیات و احیای هنرهایی چون مینیاتور، تذهیب، نقشه قالی، کاشیکاری منّبت، خاتم‌سازی و زری‌بافی و... دایر شده و به طور رسمی هنرجو می‌گرفت. طاهرزاده رئیس مدرسه؛ مردی هنرمند و مدیری با نظم و ترتیب بود. او با آزمونی که شخصاً از هنرجوی تازه وارد می‌گرفت میزان آمادگی او را برای ورود به رشته‌ای خاص می‌سنجید. وقتی شور و شوق و استعداد مرا به آموختن ارزیابی کرد، پیشنهاد داد که در رشته میناتور و تذهیب مشغول شوم. بدین ترتیب علی اسفرجانی زانوی شاگردی بر ساحت متبرک خاک مدرسه صنایع قدیمه زد. مدرسه‌ای که نظیرش تا به امروز در هیچ کجای این مرز و بوم دیده نشده است. استاد علی اسفرجانی پس از ورود به مدرسه؛ با شور و شوقی عجیب در مکتب استاد هادی تجویدی اصول مینیاتور را از طرح تا رنگ آموخت و همزمان در کلاس استاد علی درودی، استاد یگانه و مسلم تذهیب با قواعد و قوانین تذهیب از نقش و طرح گرفته تا رنگ‌آمیزی آشنا گردید. استاد اسفرجانی نزدیک به پنج سال تمام در مدرسه عاشقی، عشق به هنرهای اصیل و ارزشمند ایرانی را با روح و جان خود در آمیخت.

استاد علی اسفرجانی در سال ۱۳۱۸ دوره مدرسه را با موفقیت کامل در رشته میناتور و تذهیب به پایان رسانید. حاصل کار آن سال‌ها، چند میناتور بسیار زیبا و ظریف با تذهیب حاشیه است که از استاد در موزه هنرهای ملی ایران به یادگار مانده است. برخی از تابلوهای استاد نیز در موزه‌های دیگر شهرها به نمایش گذاشته شده است. تابلوی مینیاتور لیلی و مجنون به سبک صفوی با دوازده صورت به تاریخ ۱۳۱۵ ش، و تابلوی مینیاتور «بزم خسرو شیرین» با تذهیب یازده صورتی به تاریخ ۱۳۱۴ ش، که هر دو در موزه هنرهای ملی ایران در کنار کارهای دیگر استادان نگهداری می‌شود در واقع؛ کارنامه پایان دوره استاد می‌باشد.

وی پس از اتمام مدرسه صنایع قدیمه؛ با توجه به تجربه و مهارتی که داشت، برای کار طراحی تمبر و برچسب‌های دولتی به چاپخانه مجلس رفت و در کنار دیگر برادرش که همان جا به کار گراورسازی مشغول بود نزدیک به هفت سال در مجلس طراحی کرد. سپس به اتفاق برادر خود دستگاه چاپ و گراورسازی را وارد کرد. بدین ترتیب در کنار کار هنر، به کار چاپ که آن هم ذوق هنری می‌طلبید و در آن زمان بیشتر با دست انجام می‌شد پرداخت. استاد علی اسفرجانی تا به امروز متجاوز از بیست و دو اثردر زمینه هنر سوخت و معّرق، چهار اثر مینیاتور در ابعاد بزرگ شامل بزم خسرو و شیرین، رستم و سهراب، خیام و دلداده، سلطان محمود غزنوی و مراسم انتخاب شعرا و سیزده تابلوی کوچک مینیاتور از اشعار حافظ و سعدی آفریده که اغلب در مجموعه شخصی خود شان نگهداری می‌شود؛ و برخی آنها از طرف استاد به فرزندان هدیه گردیده است. امید است که این مجموعه زیبای هنری در موزه‌ای به نام استاد به یادگار بماند. هم اینک نیز سرانگشتان هنرآفرین استاد بر طرح زیبایی از یوسف و زلیخا می‌چرخند تا نقشی ظریف و دلنیشن با رنگ‌های لطیف بر تن پوست بنشانند. استاد علی اسفرجانی بعد از سال‌ها تلاش و مجاهدت در خلق آثار هنری در ۲۴ دی ماه سال ۱۳۸۴ دار فانی را وداع گفت و به رحمت حق پیوست. روحش شاد و نیت خیرش مستدام باد.